In Nederland bestaat geen wettelijke leeftijdsgrens voor werken in ploegendienst. In de praktijk merken veel werknemers echter dat onregelmatige werktijden vanaf ongeveer 50 tot 55 jaar zwaarder beginnen te wegen. Het lichaam herstelt langzamer en de combinatie van nachtwerk en wisselende diensten vraagt meer energie. Dat betekent niet dat ploegendienst niet meer mogelijk is, maar wel dat aanpassingen steeds belangrijker worden.
Wanneer wordt ploegendienst fysiek zwaarder?
Voor veel mensen wordt ploegendienst merkbaar zwaarder tussen de 40 en 50 jaar. Het circadiaanse ritme – onze biologische klok – wordt minder flexibel, waardoor schakelen tussen dag-, avond- en nachtdiensten lastiger wordt. Vooral nachtdiensten vragen meer hersteltijd.
Vanaf ongeveer 40 jaar maakt het lichaam minder melatonine aan, het hormoon dat de slaap regelt. Hierdoor slapen oudere werknemers vaak minder diep en hebben zij meer moeite om overdag te herstellen na een nachtdienst. Waar een jongere werknemer vaak binnen één dag herstelt, kan dit op latere leeftijd twee tot drie dagen duren. Ook neemt de concentratie tijdens nachtdiensten af, wat de kans op fouten en ongevallen vergroot.
Gezondheidsrisico’s van ploegendienst op latere leeftijd
Langdurig werken in ploegendienst verhoogt het risico op gezondheidsproblemen, vooral bij oudere werknemers. Het risico op hart- en vaatziekten neemt toe, mede door onregelmatige slaap, verhoogde bloeddruk en verstoring van de cholesterolbalans. Onderzoek laat zien dat het risico op hartaandoeningen bij langdurige ploegendienst met ongeveer 40% stijgt.
Daarnaast komt diabetes type 2 vaker voor door een verstoorde glucosestofwisseling en veranderde eetpatronen. Gewichtstoename is daarbij geen uitzondering. Ook de mentale gezondheid kan onder druk komen te staan: depressie, angstklachten en burn-out komen aanzienlijk vaker voor bij ploegendienstmedewerkers, mede door chronisch slaaptekort en sociale isolatie.
Wetgeving en verplichtingen voor werkgevers
De Arbowet verplicht werkgevers om rekening te houden met de belastbaarheid van werknemers, inclusief leeftijd. Er is geen vaste leeftijdsgrens voor ploegendienst, maar werkgevers moeten zorgen voor veilige roosters, voldoende rust en periodiek gezondheidsonderzoek. Werknemers hebben recht op overleg over hun rooster.
In sommige cao’s zijn aanvullende afspraken opgenomen, zoals leeftijdsbewust roosteren, overstapmogelijkheden naar dagdienst of regelingen voor vervroegde uittreding bij zwaar werk. Wanneer gezondheidsrisico’s worden vastgesteld, moeten werkgevers passende maatregelen nemen.
Hoe kunnen werkgevers oudere werknemers ondersteunen?
Goede ondersteuning vergroot de duurzame inzetbaarheid van oudere werknemers. Denk aan minder nachtdiensten, langere rusttijden en voorspelbare roosters. Een voorwaartse rotatie (dag–avond–nacht) is minder belastend dan een achterwaartse.
Ook ergonomische verbeteringen helpen, zoals goede verlichting, comfortabele rustruimtes en gezonde maaltijden. Flexibele werkregelingen, zoals deeltijdploegendienst of roosters zonder nachtdiensten, bieden extra ruimte. Gezondheidsmonitoring en trainingen over stress en slaaphygiëne dragen bij aan het voorkomen van klachten.
Alternatieven voor ploegendienst
Wanneer ploegendienst te zwaar wordt, zijn er binnen de logistiek diverse alternatieven. Denk aan dagdienstfuncties zoals planning, klantenservice, douanedeclaratie of administratieve ondersteuning. Ook adviserende rollen, kwaliteitscontrole, projectmanagement en het begeleiden of trainen van nieuwe medewerkers zijn goede opties. De ervaring uit ploegendiensten is hierbij vaak een grote meerwaarde.
Wanneer is het tijd om te stoppen?
Signalen dat ploegendienst niet meer past zijn aanhoudende vermoeidheid, langdurige slaapproblemen, vaker ziek zijn en verminderde concentratie. Ook het advies van een bedrijfsarts is hierin belangrijk. Wanneer herstel uitblijft en de belasting te groot wordt, is het verstandig om alternatieven te bespreken.
De keuze om te stoppen met ploegendienst vraagt om een afweging tussen gezondheid, financiële zekerheid en loopbaanperspectief. Bij AXS Logistiek helpen we werknemers en werkgevers graag bij het vinden van duurzame oplossingen en passende vervolgstappen.
🧡 Neem gerust contact met ons op voor persoonlijk advies.
